Senaryo Teknik

Senaryo Nedir?

Senaryo Nedir? Ne Değildir?

En temelde senaryo bir film, dizi veya reklam çekiminde kullanılan yazılı metindir. Kamera arkası ekibinin ve oyuncuların faydalandığı, anlatının ne hakkında olduğu bildiren ve nasıl yapılması gerektiği mesajını veren, kendine özgü bir yazım formatı olan bir türdür. İngilizce’de screenplay ya da script olarak geçer.

Senaryoyla ilgili en sık rastlanan yanlışlar, bunun bir roman gibi edebi bir anlatım diliyle yazılmasıdır. Örneğin; karakterlerin içsel durumlarını belirten cümleler (Kendini çok yalnız hissetti, içi parçalandı, vicdanı sızladı… vb) kullanılmaz. Önemli olan görsel ve işitsel olarak algılayabildiğimiz ve gösterebileceğimiz şeylerin yazıya dökülmesidir. Senaryo bu yönüyle tamamen set ekibinin faydalanması için hazırlanmış, öyküyü görsel bir biçimde teknik bir metindir. Set öncesi, set sırasında ve set sonrasında tüm ekibin faydalanması için açık ve anlaşılır bir şekilde yazılması gerekir. Çekim senaryosu adı altında üretilen bir başka versiyon ise sadece kamera arkasındaki yaratıcı ekibi ilgilendiren, çekim ekibine gerekli bilgilerin verildiği bir türdür.

senaryo-nedir
senaryo nedir? ne değildir?

Senaryo Nasıl Yazılır?

Senaryo nedir sorusuna cevap verebildiysek biraz nasıl yazılır kısmından bahsetmek gerekiyor. Günümüzde yazma işi tamamen bilgisayarlarda yapılıyor. Sadece bunun için üretilen çeşitli programlar var. Bunların arasında Celtx, Final Draft, Scrivener, Slugline, Script Studio, Highland, TwelvePoint sayılabilir. Bu programların hepsinde Amerikan formatı kullanılmaktadır.

İlginizi Çekebilir: Senaryo Yazma Programları

Senaryo nasıl yazılır sorusunun cevabı olarak da iki format öne çıkıyor. Bunlardan birisi aksiyonun sol sütuna, diyaloğun ise sağ sütuna dayandığı Fransız formatı. Diğeri ise daha çok Hollywood’da kullanılan ve giderek ülkemizde de yayılan Amerikan formatı. İkisi de aynı amaca hizmet etse de görüntü açısından oldukça farklıdırlar.

Amerikan formatına örnek olarak Woody Allen’ın yazdığı Hannah And Her Sisters’dan bir sayfa:

senaryo-ornegi
senaryo nasıl yazılır? – 1.Amerikan formatı.
senaryo örneği fransız formatı
2. Fransız formatı

İyi Bir Senaryo Nasıl Yazılır, Nasıl Olmalı?

Syd field kitabında şöyle diyor: “İyi bir senaryo okuduğunuz zaman, iyi olduğunu anlarsınız -daha ilk sayfadan, ilk sözcükten belli olur. Üslup, sözcüklerin sayfaya serilişi, öykünün kuruluş şekli, dramatik durumun hâkimiyeti, ana karakterin sunuluşu, senaryonun dramatik önermesi ya da işlenen sorun- bunların hepsinin kuruluşu ilk birkaç sayfa içinde tamamlanmıştır.”

En çok sevdiğiniz filmleri düşünün. Gerçekten de usta senaryo hocası Syd Field’ın ne kadar haklı olduğunu anlarsınız. Tabii bazı filmler çok iyi başlamasına rağmen, sonradan vaat ettiğini gerçekleştiremeyebilir de. Ancak genel örüntü, iyi filmlerin ilk andan itibaren bütün bir estetik anlayışla her noktasına kadar aynı kaliteyi dağıtabilmiş olmasıdır.

“Güneş altında söylenmedik söz yoktur.”

Polti ve 36 Dramatik Durum listesindeki gibi anlatabilecek öykü temaları belli bir sınırdadır. Ancak bir öyküyü diğerinden farklı kılan özellikler tamamen senaristin yaratıcılığında gizlidir. Ne kadar iyi ve kaliteli bir ön araştırma yapılırsa yazım boyunca orijinal şeyler yaratmak ve eklemek daha yüksek ihtimaldedir. İyi filmleri iyi yapan aynı zamanda detaylardır. Detaylar sayesinde yazılan öyküler özgünlüğe sahip olur. Gerçeklikten kopup gelen bir sahne için yazıya döktüğünüz şeylerin gerçekte nasıl olduğunu çok iyi bilmelisiniz. Bir laboratuvar teknisyeni gibi konu ettiğiniz şeyi incelemeli ve ona tüm yönleriyle hakim olmalısınız.

“Başka yapımcılarla aramdaki fark şu: Ben, binlerce, binlerce ayrıntıyla ilgilenirim. Bir filmi büyük kılan da, berbat eden de ayrıntılardır.” –
David O. Selznick

Detayların Önemi

Senaryo nasıl yazılır sorusunun cevabı sınırsız bir dünyanın sadece kapısından içeriye bir adım atmaktır. Asıl önemli olan ustalığa erişmiş senaristlerin nasıl çalıştığını anlamak ve onlarla yarışabilecek sahne ve öyküler tasarlamaktır.

Güçlü sahnelerde karakterlerin verdiği özgün tepkiler, amaçları uğruna yaptıkları aksiyonlar, bir nesne veya kişiyle olan ilişkileri, söyledikleri sözcükler… Bunların hepsi detayların gücüyle alakalıdır. Ayrıntılara önem verilmeyen bir metnin klişe olmaması mucizedir. Aynı patikalardan yürümek kimseyi yeni bir yola çıkarmaz. Bu yüzden gerektiğinde klişeleri de büküp yeni şeyler üretebilmelisiniz. Bu durum her yaratıcı işte olduğu gibi sinemada da geçerlidir. Aksi takdirde senaryo nedir ki! Eli kalem tutan herkes televizyon tecrübelerine dayanarak gözleri kapalı sahne yazabilir.

Film Öyküsü Yazmak

Yazarken başlangıç noktası her zaman bir öykü yazmaktır. Kısa öykü, özet olarak geçen versiyona sinopsis denir. Aynı zamanda yapımcılara sunulan dosyaların da en önemli parçasıdır. Genelde 1 ile 3 sayfa arasında olur. İyi bir sinopsis karakter, karakterin amacı, engeller, antagonist, dönüm noktaları, atmosfer gibi belirli öğelerden bahsetmek zorundadır. Okuyanın kafasında da aynı şeyi canlandırabilmek için sözcük seçiminde büyük özen göstermek ve anlatılacak şeyi en sade ve yoğun bir şekilde anlatmak önemlidir.

Woody Allen, Hannah and Her Sisters’ı nasıl yazdığı sorusuna, başka bir senaryo üzerinde çalışırken ilk başta filmin adının aklına geldiğini, bu ismin ilgisini çektiğini ve ondan sonra öyküyü oluşturduğunu söylüyor. Nereden başladığınızdan çok nerede bitirdiğiniz önemlidir. İstediğiniz sonuca götürdükten sonra klasik kuralların dışına çıkmakta hiçbir sakınca yoktur.

“‘İyi öykü‘ , dünyanın duymak istediği, anlatmaya değer bir şeyler anlamına gelir. Bunu bilmek sizin tek ve asli görevinizdir. Bu da yetenekle başlar. Bir şeyleri o güne kadar kimsenin hayal etmediği bir şekilde bir araya getirecek yaratıcı bir güçle doğmuş olmanız gerekir. Daha sonra öyküye, insan doğası ve topluma ait yeni anlayışlar sunan bir vizyon getirmeli ve bunu karakterlerinize ve yarattığınız dünyaya dair derinlemesine bilgiyle birleştirmelisiniz.” – Robert Mckee

 

İlginizi Çekebilir:

 

Günlük Motivasyon: Öykü, senaryo nedir, bu işler nasıl oluyor, bir de ustasından dinleyelim:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir